Nie ma jednej daty wymiany pieca obowiązującej w całej Polsce. Termin zależy od województwa, rodzaju urządzenia i lokalnej uchwały antysmogowej. W większości regionów kotły bezklasowe oraz klasy 1 i 2 nie mogą już pracować, a kotły klasy 3 i 4 trzeba wycofać najczęściej do 2026–2028 roku.
Do kiedy trzeba wymienić piec w poszczególnych województwach?
Podstawą prawną jest uchwała antysmogowa przyjęta przez sejmik województwa. To ona określa, jakie instalacje można użytkować i do kiedy należy wymienić starsze urządzenia. Poniższe terminy dotyczą przede wszystkim kotłów na węgiel lub drewno klasy 3 i 4, ale w niektórych regionach przepisy obejmują też kominki, piece kaflowe albo urządzenia bez tabliczki znamionowej.
| Województwo | Termin wymiany kotłów 3/4 klasy | Uwagi |
|---|---|---|
| Dolnośląskie | 1 lipca 2028 r. | Od 1 lipca 2024 r. nie można używać urządzeń poniżej 3. klasy. |
| Kujawsko-pomorskie | 1 stycznia 2028 r. | Kotły bezklasowe objęto zakazem od 1 stycznia 2024 r. |
| Lubelskie | 1 stycznia 2027 r. | Kotły klasy 5 mają zostać wycofane od 1 stycznia 2030 r. |
| Lubuskie | 1 stycznia 2027 r. | Od tego terminu urządzenia powinny spełniać wymagania ekoprojektu. |
| Łódzkie | 1 stycznia 2027 r. | Zakaz kotłów klasy 3 i 4. |
| Małopolskie | 1 stycznia 2027 r. | W Krakowie obowiązuje odrębny zakaz spalania paliw stałych. |
| Mazowieckie | 1 stycznia 2028 r. | Termin dotyczy wskazanych powiatów, między innymi warszawskiego zachodniego i wołomińskiego. |
| Opolskie | 1 stycznia 2030 r. | Od 1 stycznia 2032 r. mają pozostać urządzenia klasy 5 lub zgodne z ekoprojektem. |
| Podkarpackie | 1 stycznia 2028 r. | Wcześniejsze terminy dotyczą kotłów bezklasowych, zależnie od ich wieku. |
| Pomorskie | 1 września 2026 r. | Od 1 września 2035 r. ograniczenia obejmą także kotły klasy 5. |
| Śląskie | 1 stycznia 2028 r. | Kotły bezklasowe użytkowane krócej niż 5 lat trzeba wycofać do 1 stycznia 2026 r. |
| Świętokrzyskie | 1 lipca 2024 r. | Od 1 lipca 2026 r. mają pozostać urządzenia spełniające wymagania ekoprojektu. |
| Wielkopolskie | 1 stycznia 2028 r. | Termin dotyczy kotłów i pieców klasy 3 i 4. |
| Zachodniopomorskie | 1 stycznia 2028 r. | Zakaz obejmuje urządzenia poniżej klasy 5. |
W województwach podlaskim i warmińsko-mazurskim nie obowiązuje obecnie wojewódzka uchwała antysmogowa wyznaczająca analogiczne terminy dla kotłów. Nie oznacza to jednak, że lokalne przepisy nie mogą się zmienić. Aktualną treść regulacji najlepiej sprawdzić w Biuletynie Informacji Publicznej urzędu marszałkowskiego albo gminy.
Jak sprawdzić, czy piec podlega wymianie?
Najpierw ustal klasę kotła. Informacja powinna znajdować się na tabliczce znamionowej umieszczonej na obudowie. Możesz jej także szukać w dokumentacji technicznej, instrukcji obsługi, deklaracji zgodności lub certyfikacie urządzenia.
Najczęściej spotykane kategorie urządzeń przedstawiają się następująco:
- Kocioł bezklasowy – tak zwany kopciuch, który nie ma potwierdzonej klasy emisyjnej. W większości województw jego użytkowanie jest już zakazane.
- Kocioł klasy 1 lub 2 – starsze urządzenie o niższych parametrach emisji i sprawności. Takie kotły również powinny zostać wycofane zgodnie z lokalną uchwałą.
- Kocioł klasy 3 lub 4 – urządzenie objęte najbliższymi terminami wymiany, zwykle przypadającymi na lata 2026–2028.
- Kocioł 5 klasy – urządzenie spełniające wymagania normy PN-EN 303-5:2012. W wielu regionach może być nadal użytkowane, ale trzeba sprawdzić, czy uchwała nie przewiduje późniejszego terminu jego wycofania.
Sam wygląd kotła nie wystarcza do określenia jego klasy. Jeśli nie ma tabliczki znamionowej ani dokumentów, podczas kontroli urządzenie może zostać potraktowane jako bezklasowe. Nie należy też samodzielnie zmieniać oznaczeń ani traktować wymiany tabliczki jako modernizacji kotła. Klasy 3 lub 4 nie da się w ten sposób legalnie przekształcić w klasę 5.
Co grozi za używanie starego pieca po terminie?
Przepisy mogą być kontrolowane przez straż miejską, straż gminną lub upoważnionych pracowników samorządu. Za użytkowanie urządzenia niezgodnego z uchwałą antysmogową grozi:
- mandat do 500 zł,
- grzywna sądowa do 5000 zł,
- utrata możliwości uzyskania niektórych form dofinansowania,
- obowiązek zaprzestania użytkowania urządzenia i jego wymiany.
Wysokość i sposób nałożenia kary zależą od okoliczności oraz podstawy prawnej zastosowanej przez organ kontrolny. Kara nie zastępuje obowiązku dostosowania ogrzewania do lokalnych wymagań.
Gdzie szukać pieniędzy na wymianę pieca?
Najważniejszym ogólnopolskim źródłem wsparcia jest program „Czyste Powietrze”. Dotacja może obejmować wymianę starego kotła na urządzenie spełniające wymagania programu, a także ocieplenie budynku, wymianę stolarki i modernizację instalacji. Poziom wsparcia zależy między innymi od dochodu, rodzaju inwestycji i zakresu termomodernizacji.
Sprawdź także programy prowadzone przez gminę lub wojewódzki fundusz ochrony środowiska. Ich warunki, nabory i lista urządzeń objętych dotacją mogą się zmieniać. Przed zakupem nowego źródła ciepła zweryfikuj, czy wybrany model spełnia wymagania programu oraz uchwały obowiązującej w Twoim województwie.
Najpierw ustal województwo, klasę kotła i datę z właściwej uchwały antysmogowej. Jeśli masz urządzenie bezklasowe albo klasy 1–4, nie odkładaj sprawdzenia lokalnych wymagań, nawet gdy termin wymiany przypada dopiero za kilka lat.
Artykuł dotyczy przepisów, które mogą być aktualizowane przez sejmiki województw. Przed podjęciem decyzji sprawdź aktualne brzmienie uchwały antysmogowej w urzędzie marszałkowskim lub gminie.
