Podzielniki ciepła nie pokazują zużycia energii w kWh ani GJ. Są urządzeniami rozliczeniowymi, które wskazują niemianowane jednostki wykorzystywane do podziału kosztów ogrzewania całego budynku między poszczególne lokale. Ich wskazanie ma sens dopiero w połączeniu z całym systemem rozliczeń, regulaminem budynku i odczytem głównego ciepłomierza.
Co wskazują podzielniki ciepła?
Podzielnik zamontowany na grzejniku rejestruje warunki jego pracy, przede wszystkim temperaturę powierzchni grzejnika oraz czas oddawania ciepła. Wynik pojawia się na wyświetlaczu albo na podziałce jako liczba działek, impulsów lub innych jednostek umownych. Nie są to jednostki energii fizycznej.
Całkowitą ilość ciepła dostarczonego do budynku mierzy ciepłomierz znajdujący się zwykle w węźle cieplnym. To jego wskazanie, wyrażone na przykład w GJ lub kWh, stanowi podstawę rozliczenia między dostawcą ciepła a wspólnotą lub spółdzielnią. Podzielniki pomagają następnie rozdzielić ten koszt między mieszkania.
Z tego powodu sam odczyt podzielnika nie odpowiada kwocie na rachunku. Jednostki z jednego lokalu porównuje się ze wskazaniami innych mieszkań, a następnie przelicza zgodnie z zasadami przyjętymi w budynku.
Jak działają podzielniki ciepła?
Stosuje się dwa podstawowe rodzaje tych urządzeń. Różnią się sposobem rejestrowania pracy grzejnika, ale żaden z nich nie jest ciepłomierzem mierzącym energię w GJ lub kWh:
- Podzielniki cieczowe – zawierają rurkę z cieczą, najczęściej heksanolem albo benzoesanem metylu. Pod wpływem ciepła grzejnika ciecz stopniowo paruje. Im wyższa temperatura grzejnika i im dłużej utrzymuje się ogrzewanie, tym większy ubytek cieczy wskazuje podziałka. Urządzenia tego typu mogą uwzględniać także niewielkie parowanie poza sezonem grzewczym.
- Podzielniki elektroniczne – wykorzystują czujnik temperatury oraz układ, który uwzględnia czas działania grzejnika. Szybkość naliczania jednostek zależy od temperatury grzejnika, a w wielu modelach także od temperatury pomieszczenia.
W podzielniku elektronicznym jednoczujnikowym mierzona jest przede wszystkim temperatura grzejnika. Model dwuczujnikowy bada również temperaturę powietrza w pomieszczeniu. Podstawą naliczania jest różnica temperatur, czyli delta T, oraz czas jej utrzymywania. Takie rozwiązanie lepiej odróżnia ciepło pochodzące z grzejnika od innych źródeł ciepła w mieszkaniu.
Ostateczna liczba jednostek zależy także od parametrów urządzenia i grzejnika. Dlatego wskazań podzielników z różnych systemów albo z urządzeń przeznaczonych do innych typów grzejników nie powinno się porównywać bez przeliczenia.
Czym podzielnik różni się od ciepłomierza?
| Cecha | Ciepłomierz | Podzielnik |
|---|---|---|
| Co rejestruje? | Ilość energii cieplnej na podstawie przepływu czynnika oraz różnicy temperatury zasilania i powrotu | Warunki pracy grzejnika, przede wszystkim temperaturę i czas oddawania ciepła |
| Jednostka wskazania | Jednostki energii, na przykład GJ, MJ lub kWh | Jednostki niemianowane, działki albo impulsy |
| Zastosowanie | Pomiar ciepła dostarczonego do budynku lub lokalu z odrębną instalacją | Podział kosztu ciepła między lokale w jednym budynku |
| Status metrologiczny | Jest przyrządem pomiarowym i podlega wymaganiom właściwym dla takich urządzeń | Nie jest przyrządem pomiarowym w rozumieniu przepisów metrologicznych i nie podlega legalizacji jako miernik energii |
Różnicę tę potwierdza także sposób opisania metod rozliczeń w Prawie energetycznym. Przepisy rozróżniają wskazania ciepłomierzy od wskazań urządzeń służących do indywidualnego rozliczania kosztów, które nie są przyrządami pomiarowymi w rozumieniu przepisów metrologicznych.
Dlaczego wskazanie podzielnika nie jest końcowym rachunkiem?
Rozliczenie uwzględnia nie tylko liczbę jednostek na podzielniku. System może stosować część stałą i zmienną kosztów, a także współczynniki korygujące. Ich konkretne wartości wynikają z regulaminu obowiązującego w danym budynku.
Najczęściej znaczenie mają dwa parametry:
- UF – współczynnik związany z mocą, typem i konstrukcją grzejnika. Większy lub inaczej zbudowany grzejnik może wymagać innego przeliczenia wskazania. Współczynnik powinien uwzględniać dane techniczne konkretnego urządzenia.
- LAF – współczynnik związany z położeniem lokalu i wynikającymi z niego stratami ciepła. Mieszkanie narożne, szczytowe, nad nieogrzewaną piwnicą albo na ostatniej kondygnacji może mieć inne zapotrzebowanie niż lokal położony w środku budynku.
Dzięki tym korektom identyczna liczba jednostek nie musi oznaczać takiej samej kwoty w dwóch mieszkaniach. Znaczenie ma między innymi moc grzejników, usytuowanie lokalu, izolacja budynku oraz udział kosztów stałych i zmiennych. Ciepło może też przepływać między lokalami o różnej temperaturze, czego sam podzielnik nie pokazuje wprost.
Jeżeli rozliczenie wydaje się niezrozumiałe, warto sprawdzić, czy zawiera wartości UF i LAF oraz jakie zasady ich stosowania przyjęto w budynku. Wątpliwości dotyczące danych grzejnika, odczytu lub sposobu naliczenia opłat należy kierować do zarządcy albo firmy rozliczeniowej.
Podzielnik ciepła nie odpowiada na pytanie, ile energii zużyło mieszkanie w GJ lub kWh. Pokazuje jedynie jego udział w systemie podziału kosztów ogrzewania całego budynku. Ciepłomierz mierzy energię dla instalacji lub budynku, a podzielnik pomaga rozdzielić związany z nią koszt między lokale.
